
في الذاكرة دائمًا
مینا فتحی
30 أكتوبر 1946—3 نوفمبر 2023
مكان الميلاد: اصفهان
عنوان المرقد: تهران
ما أعجبَ مرورَ قافلة العمر!
فاغتنمْ لحظةً تمضي في سرور.
السيرة الذاتية
از مدرسه تا تیم ملی
مینا فتحی از برجستهترین بازیکنان نسل نخست والیبال زنان ایران و یکی از چهرههای اثرگذار این رشته در دهههای ۱۳۴۰ و ۱۳۵۰ بود. او در ۸ آبان ۱۳۲۵ در اصفهان به دنیا آمد و فعالیت ورزشی خود را از دوران مدرسه آغاز کرد. فتحی در سال ۱۳۴۰ در مسابقات والیبال آموزشگاهی اصفهان شرکت کرد و دو بار همراه تیم آموزشگاههای اصفهان به قهرمانی رسید.
در سال ۱۳۴۲ نیز همراه تیم منتخب اصفهان نایب قهرمان مسابقات آموزشگاه های ایران شد. فتحی از سال ۱۳۴۴ تا ۱۳۵۵ عضو تیم ملی والیبال زنان ایران بود و در سه دوره بازیهای آسیایی شرکت کرد. نقطه اوج دوران بازیگری او، بازیهای آسیایی ۱۹۶۶ بانکوک بود؛ جایی که تیم ملی زنان ایران به مدال برنز رسید.
این مدال همچنان بهعنوان نخستین و تنها مدال والیبال زنان ایران در تاریخ بازیهای آسیایی شناخته میشود. او در ۱۹ سالگی به این افتخار رسید. او در بازیهای آسیایی ۱۹۷۰ بانکوک و ۱۹۷۴ تهران نیز عضو تیم ملی ایران بود.
در مراسم افتتاحیه بازیهای آسیایی ۱۹۷۰، فتحی با لباس سنتی ایرانی در پیشاپیش کاروان ایران رژه رفت؛ تصویری که بعدها از تصاویر ماندگار حضور زنان ورزشکار ایران در تاریخ ورزش کشور شد. پس از پایان دوران بازیگری، فتحی مسیر خود را در مربیگری، آموزش دانشگاهی و مدیریت ورزش ادامه داد. او حدود ۲۵ سال در ردههای باشگاهی و ملی مربیگری کرد، دکترای تربیتبدنی گرفت و به عنوان استاد دانشگاه خوارزمی فعالیت داشت.
او همچنین در تیمهای دانشگاهی و تیم ملی دانشجویان زنان ایران مربیگری کرد و مدتی مسئولیت ورزش وزارت علوم را بر عهده داشت. مینا فتحی در ۱۲ آبان ۱۴۰۲ در ۷۷ سالگی درگذشت. گزارشهای منتشرشده میگویند او در سالهای پایانی زندگی با بیماری پارکینسون نیز دست و پنجه نرم می کرد.
شغل و زمینه فعالیت
مینا فتحی در طول زندگی حرفهای خود چند نقش مهم داشت:
بازیکن تیم ملی والیبال زنان ایران
بازیکن باشگاهی
مربی والیبال
مربی تیمهای دانشگاهی
مربی تیم ملی دانشجویان زنان
استاد تربیت بدنی دانشگاه خوارزمی
مدیر ورزشی در حوزه وزارت علوم
او یکی از معدود چهرههایی بود که هم در دوران قهرمانی و هم در مربیگری و آموزش دانشگاهی نقش پررنگی داشت.
مهمترین فعالیتها و مسابقات
۱. بازیهای آسیایی ۱۹۶۶ بانکوک
مهمترین افتخار ورزشی مینا فتحی و تیم ملی والیبال زنان ایران؛ کسب مدال برنز.
۲. بازیهای آسیایی ۱۹۷۰ بانکوک
حضور در دومین دوره بازیهای آسیایی و قرار گرفتن تیم ایران در جایگاه چهارم.
۳. بازیهای آسیایی ۱۹۷۴ تهران
سومین حضور او در بازیهای آسیایی؛ تیم ایران در جایگاه پنجم قرار گرفت.
۴. فعالیت در تیمهای باشگاهی
فتحی در تیمهایی از جمله شاهین اصفهان، انجمن دوشیزگان و هما بازی کرد.
۵. مربیگری تیمهای دانشگاهی
او سالها در تیمهای دانشگاهی کشور به مربیگری پرداخت.
۶. مربیگری تیم ملی دانشجویان زنان
در مسابقات همبستگی کشورهای اسلامی و رقابتهای دانشگاهی، هدایت تیمهای زنان را برعهده داشت.
۷. قهرمانی با هما
طبق منابع منتشرشده، فتحی در سال ۱۳۷۴ همراه تیم هما قهرمان لیگ دسته اول والیبال زنان کشور شد.
مهمترین دستاوردها
🥉 مدال برنز بازیهای آسیایی ۱۹۶۶ بانکوک
نخستین مدال تاریخ والیبال زنان ایران در بازیهای آسیایی
سه دوره حضور در بازیهای آسیایی
مقام چهارم بازیهای آسیایی ۱۹۷۰
مقام پنجم بازیهای آسیایی ۱۹۷۴
قهرمانیهای متعدد باشگاهی
قهرمانی لیگ دسته اول زنان با هما در سال ۱۳۷۴
حدود ۲۵ سال سابقه مربیگری
دکترای تربیت بدنی
استاد دانشگاه خوارزمی
فعالیت در مدیریت ورزش وزارت علوم.
حقایق جالب
مدال برنز بانکوک ۱۹۶۶، نخستین و تنها مدال والیبال زنان ایران در بازیهای آسیایی است.
او در سه دوره بازیهای آسیایی حضور داشت.
در افتتاحیه بازیهای آسیایی ۱۹۷۰ با لباس سنتی ایرانی پیشاپیش کاروان ایران رژه رفت.
او معمولاً با پیراهن شماره ۵ بازی میکرد.
فتحی علاوه بر بازیکن بودن، حدود ۲۵ سال مربیگری کرد.
او دارای دکترای تربیت بدنی بود و به مقام استادی دانشگاه خوارزمی رسید.
همسر او جهانگیر قوام نیز از ملیپوشان سابق والیبال مردان ایران بود.
او در سالهای پایانی زندگی با بیماری پارکینسون زندگی میکرد.
مراسم خاکسپاری او در قطعه نامآوران بهشت زهرا برگزار شد.
مهمترین اتفاق زندگی
مهمترین اتفاق ورزشی زندگی مینا فتحی، بدون تردید کسب مدال برنز بازیهای آسیایی ۱۹۶۶ بانکوک بود.
تیم ملی والیبال زنان ایران در آن رقابتها موفق شد برای نخستین بار در تاریخ بازیهای آسیایی روی سکوی والیبال زنان قرار گیرد. این موفقیت هنوز هم بهعنوان تنها مدال والیبال زنان ایران در بازیهای آسیایی شناخته میشود. مینا فتحی در آن زمان تنها ۱۹ سال داشت.
میراث و تأثیرگذاری
مینا فتحی را میتوان یکی از چهرههای مهم نسل پایهگذار والیبال زنان ایران دانست. اهمیت او فقط به مدال آسیایی محدود نبود؛ او بعد از پایان دوران بازیگری نیز نزدیک به ربع قرن در مربیگری و آموزش فعالیت کرد.
ترکیب سه نقش قهرمان ملی، مربی و استاد دانشگاه باعث شد تأثیر او بر ورزش زنان ایران فراتر از دوران بازیگری باشد. او همچنین در تربیت نسلهای بعدی ورزشکاران و مربیان نقش داشت. منابع ورزشی از او بهعنوان یکی از مفاخر تاریخ والیبال زنان ایران یاد کردهاند.