
في الذاكرة دائمًا
بیوک جدیکار
6 ديسمبر 1929—17 ديسمبر 2013
مكان الميلاد: تبریز، آذربایجان شرقی، ایران، مكان الوفاة: تهران، ایران
إذا مررتَ بقبري فاطلب منه الهمّة،
فسيغدو مزارًا لأحرار العالم.
بیوک جدیکار پیش از ۱۹۶۰؛ عکس تاریخی، مالکیت عمومی ایران. منبع: https://en.wikipedia.org/wiki/File:B%C3%BCy%C3%BCk_Jeddikar.jpg
السيرة الذاتية
این روایت اولشخص، بازنویسی تحریریه از منابع عمومی است و نقلقول یا نوشته شخصی بیوک جدیکار نیست.
راهی که از دروازه شروع شد
پیش از آنکه با شوتهای پای چپ شناخته شوم، دروازهبان بودم. علی داناییفرد توانایی پای چپم را دید و مرا به خط حمله برد. این جابهجایی، مسیر ورزشیام را تغییر داد و به بازی در گوش چپ رسیدم. در فوتبال تهران رشد کردم و پیراهن تیمهای تور، تهرانجوان و تاج را پوشیدم. نام من در میان نسل قدیمی بازیکنانی قرار گرفت که هواداران، فوتبالشان را از سکوهای امجدیه به یاد میآوردند.
چپ طلایی و پیراهن ایران
بخش مهمی از شناختهشدنم به توانایی شوتزنی و بازی تهاجمی با پای چپ برمیگشت؛ ویژگیای که لقب «چپ طلایی» را برایم به همراه آورد. در کنار فوتبال باشگاهی، برای منتخب تهران و تیم ملی ایران هم به میدان رفتم. نخستین تجربه ملیام برابر افغانستان بود. گزارشهای تاریخی آمارهای یکسانی از بازیها و گلها ارائه نمیکنند؛ آنچه در روایت زندگی من روشن است، حضور در فوتبال ملی و سالهای طولانی بازی در خط حمله تاج است.
تجربهای در برلین
در سال ۱۹۵۷ به ویکتوریا برلین رفتم و تجربه بازی در باشگاهی آلمانی را به کارنامهام افزودم. از من به عنوان نخستین بازیکن انتقالیافته از یک باشگاه ایرانی به باشگاهی خارجی یاد میشود؛ پیش از من نیز ایرانیانی هنگام تحصیل در خارج فوتبال بازی کرده بودند. دوران حضورم در آلمان طولانی نشد و پس از حدود نه ماه به ایران برگشتم و دوباره پیراهن تاج را پوشیدم. این سفر کوتاه، نامم را با نخستین فصلهای حضور حرفهای فوتبالیستهای ایرانی در خارج پیوند داد.
خاطرهای برای نسلهای بعد
سالها پس از پایان بازی، در گفتوگویی از روزهای فوتبال و کار برای تأمین هزینههای زندگی گفتم. یکی از خواستههایم این بود که فیلمی از مسابقاتم باقی مانده باشد تا نسل تازه بتواند آن فوتبال را ببیند. در سالهای پایانی با بیماری آلزایمر زندگی کردم. یاد من با عکسهای آرشیوی، گزارشهای ورزشی و لقب چپ طلایی ادامه پیدا کرد؛ نامی که بخشی از تاریخ تاج و فوتبال ایران را به خاطر میآورد.
از دروازهبانی تا گوش چپ
منابع
شروع کارم در دروازه بود، اما علی داناییفرد با توجه به توان پای چپم، جای دیگری در زمین برایم در نظر گرفت. همین تغییر، نام من را به شوتزنی و بازی در گوش چپ پیوند زد. در مصاحبه سال ۱۳۸۲ نیز از روزهایی گفته بودم که در کنار فوتبال کار میکردم تا هزینه زندگی و وسایل ورزشی فراهم شود؛ بخشی از شرایط زندگی بازیکنان آن نسل.
سفر برلین تجربه حرفهای تازهای بود، اما پس از حدود نه ماه به ایران برگشتم. در همان مصاحبه، از فوت پدر و مسائل خانوادگی به عنوان زمینه بازگشت یاد کرده بودم. سالها بعد، آرزوی داشتن فیلمی از مسابقاتم را مطرح کردم. این خواسته امروز به آرشیو عکسها و گزارشهای باقیمانده اهمیت بیشتری میدهد؛ اسنادی که میتوانند فاصله نسل تازه با فوتبال سالهای دور را کمتر کنند.
منابع و یادداشت دقت
گزارش همزمان صدای آمریکا، ۲۷ آذر ۱۳۹۲
بازنشر مصاحبه ایسنا از گفتوگوی سال ۱۳۸۲؛ منبع ثانویه با عنوان و تاریخ مشخص
پرونده تاریخی و ارجاعات تبیان
تصویر آرشیوی پیش از ۱۹۶۰؛ پرونده Wikimedia با نشان مالکیت عمومی ایران
سال تولد ۱۳۰۸ در گفتوگوی او و گزارش همزمان آمده است. تاریخ کامل ۱۵ آذر ۱۳۰۸ با استناد به پروندههای آماری فوتبال ثبت شده است. تاریخ فوت ۲۶ آذر ۱۳۹۲ مطابق گزارش ۲۷ آذر با عبارت «شب گذشته» ثبت شده؛ برخی پایگاههای انگلیسی ۱۸ دسامبر را درج کردهاند.
منابع فیلدهای سفارشی
چپ طلایی و تجربهٔ برلین
مشاهده منبع 1
آرزو و نگاه به آیندهٔ فوتبال
مشاهده منبع 1