
ناصر حجازی
19 ديسمبر 1949 — 23 مايو 2011
غبتَ عن العيون، لكن نور ذكراك باقٍ في روح الأيام.
ناصر حجازی در بازی مقدماتی جام جهانی ۱۹۷۸ برابر استرالیا در ملبورن، ۱۴ اوت ۱۹۷۷؛ منبع: کیهان ورزشی، آرشیو ویکیمدیا (مالکیت عمومی در ایران).
السيرة الذاتية
ناصر حجازی؛ عقابی که نامش بر فراز فوتبال ایران ماند
معرفی کوتاه: ناصر حجازی از محبوبترین دروازهبانان تاریخ فوتبال ایران، چهره بزرگ استقلال و تیم ملی و بعدها مربی فوتبال بود. او از آن دست ورزشکارانی است که خاطرهشان به یک باشگاه محدود نمیشود: تصویر ایستادنش در دروازه ایران در جام جهانی ۱۹۷۸ و حضورش در روزهای قهرمانی آسیا، بخشی از حافظه جمعی فوتبالدوستان است. سالها از خاموششدن صدایش میگذرد، اما نام «عقاب آسیا» هنوز بر سکوهای فوتبال شنیده میشود.
شناسنامه و مشخصات مستند
نام کامل: ناصر حجازی
حرفه: فوتبالیست، دروازهبان و مربی فوتبال؛ ایرانی.
لقب شناختهشده: عقاب آسیا.
تولد: ۱۳۲۸ خورشیدی. درباره روز دقیق تولد و محل تولد، گزارشهای منتشرشده یکسان نیستند؛ برای مثال رادیو فردا ۲۸ آذر ۱۳۲۸ و برخی پایگاههای زندگینامهای ۲۳ آذر را نوشتهاند.
درگذشت: ۲ خرداد ۱۳۹۰ در تهران، در ۶۱سالگی؛ پس از دوره بیماری سرطان ریه.
آرامگاه: قطعه نامآوران بهشت زهرا، تهران؛ شماره ردیف و سنگ مزار در منابع بررسیشده بهطور مستقل احراز نشده است.
کودکی و نخستین گامهای فوتبالی
حجازی در تهران رشد کرد و از دوران نوجوانی علاقهاش به فوتبال او را به سوی دروازهبانی کشاند. آنچه در کارنامه مستند او روشن است، ورود زودهنگام به سطح اول فوتبال و تبدیلشدن به یکی از چهرههای نسل درخشان تیم ملی است.
مسیر باشگاهی؛ از نادر تا تاج و استقلال
حجازی فوتبال باشگاهی را از تیم نادر آغاز کرد و در سالهای پایانی دهه ۱۳۴۰ به تاج تهران، که پس از انقلاب به استقلال تغییر نام داد، پیوست. دوران طولانی او در این تیم با قهرمانیها، رقابتهای پرشور پایتخت و بازیهای آسیایی گره خورد. در برههای نیز در تیم شهباز دروازهبانی کرد و سپس دوباره به استقلال بازگشت. پس از پایان دوران بازی، مربیگری را در ایران و بنگلادش ادامه داد و تجربه هدایت استقلال را نیز در کارنامه داشت. درباره تاریخ دقیق همه جابهجاییها و ترکیب هر فصل، میان آرشیوهای عمومی تفاوتهایی هست؛ به همین دلیل دورههای نامطمئن را عددگذاری قطعی نمیکنیم.
دروازه تیم ملی و افتخارات تاریخی
او در نسلی بازی کرد که ایران در دهه ۱۳۵۰ به قدرت بزرگ فوتبال آسیا تبدیل شد. دو عنوان قهرمانی تیم ملی در جام ملتهای آسیا در سالهای ۱۹۷۲ و ۱۹۷۶، قهرمانی بازیهای آسیایی ۱۹۷۴ تهران و صعود تاریخی به جام جهانی ۱۹۷۸ آرژانتین از نقاط مهم دوران فعالیتش بودند. حجازی در جام جهانی ۱۹۷۸ در برابر هلند، اسکاتلند و پرو به میدان رفت. هرچند ایران از مرحله گروهی صعود نکرد، حضور در نخستین جام جهانی ایران نقطهای ماندگار در تاریخ ورزش کشور شد.
افتخارات باشگاهی و لحظههای ماندگار
از مهمترین خاطرات دوران تاج، قهرمانی در جام باشگاههای آسیا در سال ۱۹۷۰ است؛ عنوانی که در تهران به دست آمد و باشگاه را در سطح قاره مطرح کرد. حضور طولانی در استقلال و عملکردش در مسابقات داخلی نیز موجب شد نسلهای مختلف هواداران او را با خاطره یک دروازهبان جسور و اثرگذار بشناسند. عنوانهای ملی و باشگاهی یادشده افتخارات تیمی هستند؛ ادعا درباره جوایز فردی و رتبهبندیهای جهانی باید با مأخذ جداگانه همراه باشد.
چالشها، انتخابها و ادامه مسیر
زندگی ورزشی حجازی فقط با فتح جام تعریف نشد. فشار رقابت در تیم ملی، تغییرات فوتبال پس از انقلاب، محدودیتهای مسیر حرفهای و دشواریهای مربیگری، فصلهای متفاوتی از کارنامه او را ساخت. آرزوی حضور در فوتبال خارج از کشور و داستان فرصتهای از دسترفته در روایتهای گوناگون بازگو شده است، اما جزئیات هر پیشنهاد یا علت قطعی منتفیشدن آن باید با سند مستقل سنجیده شود. او با وجود فراز و فرودها از فوتبال فاصله نگرفت و سالها بهعنوان مربی و چهرهای صریح در رسانهها حضور داشت.
خانواده و زندگی شخصی
همسر او بهناز شفیعی است که در گفتوگوهای منتشرشده از زندگی مشترکشان سخن گفته است. نام دو فرزندشان، آتیلا حجازی و آتوسا حجازی، نیز در گزارشهای عمومی آمده است. آتیلا نیز در فوتبال فعالیت کرده است.
سالهای پایانی، درگذشت و بدرقه
حجازی در سالهای پایانی با بیماری سرطان ریه روبهرو شد. خبر درگذشت او در ۲ خرداد ۱۳۹۰ موجی از اندوه در جامعه فوتبال پدید آورد. هواداران و چهرههای ورزشی در مراسم بدرقه او حضور یافتند و پیکرش در بهشت زهرا به خاک سپرده شد. در روایت این روزها نیازی به اغراق نیست: بازیکنی که دههها دروازهاش را با تمام توان نگهبانی کرده بود، این بار با بدرقه مردمی راهی خانه ابدی شد.
میراث یک دروازهبان
حجازی برای بسیاری نماد اعتمادبهنفس، پایداری و عشق به فوتبال است. یاد او در تاریخ استقلال و تیم ملی از یک رکورد یا نتیجه فراتر رفته است؛ بازیکنی که نسلهای گوناگون با دیدن عکسش خاطره یک دوره از فوتبال ایران را به یاد میآورند. نام عقاب آسیا در خاطر هواداران زنده است.
منابع و راستیآزمایی
آرشیو نتایج رسمی جام ملتهای آسیا و جام جهانی ۱۹۷۸؛ برای تطبیق سال مسابقات.
منابع
در پروندهٔ المپدیا، تولد ناصر حجازی ۱۹ دسامبر ۱۹۴۹ (۲۸ آذر ۱۳۲۸) ثبت شده است. ترنسفرمارکت تاریخ ۱۴ دسامبر ۱۹۴۹ (۲۳ آذر ۱۳۲۸) را آورده است. پروندهٔ المپدیا، پروندهٔ ترنسفرمارکت.
شجرة العائلة
فرزند ناصر حجازی؛ از چهرههای شناختهشده فوتبال ایران.
فرزند ناصر حجازی؛ نام او در گزارشهای عمومی درباره خانواده ناصر حجازی ذکر شده است.
همسر ناصر حجازی؛ نام او در گفتوگوهای رسمی منتشرشده با رسانههای ورزشی آمده است.
معلومات إضافية
- پست بازی
- دروازهبان
- تیمهای شناختهشده
- تاج / استقلال تهران و تیم ملی ایران
- افتخار ملی
- قهرمانی جام ملتهای آسیا در ۱۹۷۲ و ۱۹۷۶
- حضور تاریخی
- دروازهبان ایران در جام جهانی ۱۹۷۸ آرژانتین


