
وقار حياة
عباس امیری مقدم
12 مايو 1943—26 فبراير 2011
مكان الميلاد: آمل، ایران، مكان الوفاة: گیلان؛ در گزارش حادثه: فومن؛ در معرفی آیفیلم: رشت
ما أعجبَ مرورَ قافلة العمر!
فاغتنمْ لحظةً تمضي في سرور.
عباس امیری در نقش کاهن اعظم معبد آمون — یوسف پیامبر، آرشیو آیفیلم۲
رسالة صوتية
السيرة الذاتية
عباس امیری مقدم؛ چهرهای از خاطره نمایشهای تاریخی
زادروز ثبتشده به روایت پایگاههای سینمایی: ۲۱ اردیبهشت ۱۳۲۲ (۱۲ مه ۱۹۴۳)، آمل — درگذشت: ۷ اسفند ۱۳۸۹؛ شرح اختلاف منابع در پایان متن
عباس امیری مقدم برای بسیاری از تماشاگران تلویزیون ایران با چهره و صدایش در نقشهای تاریخی به یاد مانده است؛ حاج احمد کسمایی در «کوچک جنگلی»، ابوموسی اشعری در «امام علی (ع)» و کاهن اعظم معبد آمون در «یوسف پیامبر». هر یک از این شخصیتها متعلق به جهان داستانی متفاوتیاند، اما کنار هم بخش مهمی از مسیر حرفهای او را نشان میدهند.
از آمل و تئاتر تا دوربین
معرفی رسمی آیفیلم، زادگاه او را آمل و سال تولدش را ۱۳۲۲ ثبت کرده است. گزارش این شبکه از آغاز جدی تئاتر او در سال ۱۳۴۱، زیر نظر سیدمحمد رئیسزاده، یاد میکند. پیش از آنکه چهرهاش در تلویزیون شناخته شود، سالهای فعالیت روی صحنه را پشت سر گذاشته بود. حضور در «کوچک جنگلی» و ایفای نقش حاج احمد کسمایی از مرحلههای مهم ورود او به آثار تصویری بود.
نقشهای تلویزیونی
با «امام علی (ع)» به کارگردانی داوود میرباقری، نقش ابوموسی اشعری را ایفا کرد. سپس در مجموعههایی چون «تفنگ سرپر»، «تنهاترین سردار» و «مختارنامه» نیز حضور یافت. بازی در نقش عامر بن مسعود در «مختارنامه» و کاهن اعظم در «یوسف پیامبر» از جمله حضورهای شناختهشده او در تلویزیون است. این نقشها بخشی از دلیل شناختهشدن چهره او در میان مخاطبان آثار تاریخی و مذهبیاند.
سینما و نامزدی جشنواره فجر
آغاز فعالیت سینمایی امیری با «آتش در زمستان»، ساخته حسن هدایت در سال ۱۳۶۴، ثبت شده است. «عروس»، «روز واقعه»، «اثیری»، «به من نگاه کن» و «سفر به هیدالو» از دیگر فیلمهای کارنامه او هستند. برای بازی در «جایی در دوردست» به کارگردانی خسرو معصومی، نامزد سیمرغ بلورین بازیگر نقش مکمل مرد در دوره بیستوچهارم جشنواره فیلم فجر شد. در این صفحه، این افتخار بهدرستی با عنوان نامزدی آمده است.
سالهای صحنه و تجربه یک تولید طولانی
پیشینه تئاتری امیری مقدم، بخش بزرگی از زندگی حرفهای او پیش از شهرت تلویزیونی است. آیفیلم۲ در مرور کارنامهاش نوشته است که تا سالهای آغاز انقلاب، در بیش از هشتاد نمایش بازی کرده بود. این سابقه نشان میدهد ورود او به تلویزیون، پس از سالها مواجهه مستقیم با تماشاگر و تجربه گروههای نمایشی شکل گرفت. از همین منظر، نقش حاج احمد کسمایی در «کوچک جنگلی» را میتوان مرحله انتقال این تجربه صحنه به یک مجموعه تاریخی دانست.
همان گزارش، آغاز همکاری او با «کوچک جنگلی» را سال ۱۳۶۰ و طول دوره ساخت مجموعه را شش سال معرفی میکند. همراهی با تولیدی چنین طولانی، بخشی از مسیری بود که بعدها به حضور او در «تفنگ سرپر» ساخته امرالله احمدجو و مجموعههای تاریخی دیگر رسید. در کنار نقشهای معروف، «تنهاترین سردار»، «رستگاران»، «شوق پرواز» و «کلاه پهلوی» نیز در معرفی کارنامه تلویزیونی او آمدهاند؛ آثاری که گستره حضورش را فراتر از دو نقش شناختهشده ابوموسی و کاهن اعظم نشان میدهند.
کارنامهای فراتر از نقشهای تاریخی
مرور معرفی رسمی هنرمند در آیفیلم، به فیلمها و مجموعههایی میرسد که فضای آنها با روایتهای تاریخی مشهور او متفاوت است. «حمله خرچنگها»، «قاعده بازی»، «اثیری» و «به من نگاه کن» در میان آثار سینماییاش ثبت شدهاند و «نقطه اوج»، «طاغوت» و «هفت سنگ» نیز بخشی از تجربه تلویزیونی او را میسازند. این تنوع، برای شناخت بازیگری که بیشتر با لباس و گریم تاریخی به یاد آورده میشود، اهمیت دارد.
نامزدی او برای «جایی در دوردست» نیز به همین بخش سینمایی کارنامه تعلق دارد. کنار هم گذاشتن فیلمها و مجموعهها، تصویری از هنرمندی به دست میدهد که در دهههای مختلف، میان قالبها و گروههای گوناگون کار میکرد. برای یادکرد او، هم آن شخصیتهای پرتماشاگر جای دارند و هم نقشهایی که کمتر دربارهشان سخن گفته شده است؛ هر کدام نشانی از بخشی از سالهای کار او هستند.
پایان ناگهانی یک مسیر هنری
در ۷ اسفند ۱۳۸۹، زمانی که برای کار در فیلم تلویزیونی «صبح بخیر سرکار» در گیلان حضور داشت، پس از سانحه رانندگی درگذشت. در گزارشهای زندگی او، سکونت در رشت و رفتوآمد برای این پروژه نیز ذکر شده است. بازپخش آثارش فرصتی است برای دوبارهدیدن بازیگری که زندگی حرفهایاش میان صحنه تئاتر، فیلم سینمایی و مجموعه تلویزیونی جریان داشت. فقدان او، کارنامهای را پایان داد که هنوز از راه تصویر با تماشاگران تازه روبهرو میشود.
یادداشت درباره اختلاف منابع
تاریخ کامل ثبتشده در فیلد اصلی، ۱۲ مه ۱۹۴۳ (۲۱ اردیبهشت ۱۳۲۲)، بر پایه اطلاعات دو پایگاه تخصصی سینمایی elCinema و SinemaTürk انتخاب شده است. این تاریخ میان همه منابع مورد توافق نیست: معرفی فارسی آیفیلم فقط سال ۱۳۲۲ را نوشته، معرفی انگلیسی همان شبکه سال ۱۹۵۰ را آورده و ویکیپدیای فارسی ۱۷ مهر ۱۳۲۲ را ثبت کرده است. بنابراین تاریخ کامل تولد در این صفحه به دو پایگاه یادشده نسبت داده میشود و تأیید قطعی همه منابع تلقی نمیشود. تاریخ درگذشت ۷ اسفند ۱۳۸۹، برابر با ۲۶ فوریه ۲۰۱۱، در آیفیلم و دو پایگاه سینمایی یادشده یکسان است. درباره محل درگذشت نیز رشت در معرفی آیفیلم و فومن در گزارشهای حادثه آمده است. سال ضبط مجموعهها با سال پخش آنها یکسان نیست.
منابع زندگینامه و فیلدهای تکمیلی
منابع تصاویر و رسانه
عکسها و دو گزیده کوتاه نقشآفرینی از آرشیو رسمی آیفیلم۲ انتخاب شدهاند. بخش صوت، صدای سکانس نسخه پخش تلویزیونی یوسف پیامبر است و ممکن است شامل دوبله باشد.
معلومات إضافية
- حوزه فعالیت
- بازیگری تئاتر، سینما و تلویزیون
- سال تولد در معرفی آیفیلم
- ۱۳۲۲؛ آمل — اختلاف منابع در زندگینامه آمده است.
- تاریخ درگذشت
- ۷ اسفند ۱۳۸۹، گیلان
- آغاز جدی تئاتر
- ۱۳۴۱؛ در گزارش آیفیلم، زیر نظر سیدمحمد رئیسزاده
- آغاز سینما
- آتش در زمستان، حسن هدایت، ۱۳۶۴
- کوچک جنگلی
- نقش حاج احمد کسمایی
- امام علی (ع)
- نقش ابوموسی اشعری
- یوسف پیامبر
- نقش کاهن اعظم معبد آمون
- مختارنامه
- نقش عامر بن مسعود
- تفنگ سرپر
- از مجموعههای تلویزیونی کارنامه
- جایی در دوردست
- نامزد سیمرغ نقش مکمل مرد، جشنواره بیستوچهارم فجر
- عروس
- از آثار سینمایی کارنامه
- روز واقعه
- از آثار سینمایی کارنامه
- سفر به هیدالو
- از آثار سینمایی کارنامه
- پروژه روزهای پایانی
- فیلم تلویزیونی صبح بخیر سرکار
