
Unvergessen
طاهره صفارزاده
18. November 1936—25. Oktober 2008
Geburtsort: سیرجان، ایران, Sterbeort: تهران، ایران
Adresse der Ruhestätte: امامزاده صالح, تهران، تجریش
Nie stirbt, wessen Herz durch die Liebe zum Leben erwacht;
unser Fortbestehen steht im Buch der Welt geschrieben.
زندگینامه
طاهره صفارزاده در سیرجان به دنیا آمد. کودکیاش با از دست دادن پدر و مادر همراه شد و مادربزرگش سرپرستی او را بر عهده گرفت. از نوجوانی شعر میگفت و در دبیرستان بهمنیار مورد تشویق قرار گرفت. سپس در دانشگاه شیراز زبان و ادبیات انگلیسی خواند.
آموزش در خارج از ایران و حضور در دانشگاه آیوا، تجربه ادبی او را گسترش داد. «رهگذر مهتاب»، «چتر سرخ» و «طنین در دلتا» هر یک بخشی از مسیر شعر او را نشان میدهند. صفارزاده در کنار شاعری، به ترجمه و آموزش دانشگاهی پرداخت و از سال ۱۳۴۹ با دانشگاه ملی، شهید بهشتی کنونی، همکاری کرد.
ترجمه برای صفارزاده فعالیتی در حاشیه شعر نبود. او به رابطه زبان مبدأ و مقصد، کاربرد واژگان و آموزش روشمند ترجمه توجه داشت و تجربه این حوزه را در کتاب «اصول و مبانی ترجمه» دنبال کرد. مدرک MFA او در آیوا، مدرکی هنری و مستقل از دکترای پژوهشی است؛ ازاینرو نباید آن را بدون توضیح، دکترای دانشگاهی معرفی کرد.
پژوهشهای ادبی، دورههای گوناگونی را در شعر او تشخیص دادهاند: از شعرهای غنایی آغازین تا تجربههای روایی و سپس برجستهشدن مفاهیم اجتماعی و ایمانی. عنوان «شعر طنین» با کوشش او برای یافتن شیوه بیان متفاوت مرتبط است. این تغییر مسیر، به معنی یکسانبودن همه دفترهایش نیست؛ هر مجموعه باید در زمان و زمینه خود خوانده شود.
صفارزاده در زندگی خانوادگی نیز فقدان فرزند را تجربه کرد و بعدتر با عبدالوهاب نورانی وصال، شاعر و استاد دانشگاه، ازدواج کرد. گزارش زندگی او را میتوان بدون بازگویی جزئیات دردناک یا داوری درباره اشخاص دیگر نوشت. آنچه از فعالیت عمومی او روشن است، استمرار نوشتن، تدریس و ترجمه در دورههای مختلف زندگی است.
در دورههای بعد، دغدغههای اجتماعی و دینی در آثارش پررنگتر شد و ترجمه قرآن به فارسی و انگلیسی به یکی از مهمترین فعالیتهایش بدل شد. او درباره آموزش و نقد ترجمه نیز نوشت. در ۴ آبان ۱۳۸۷ در تهران درگذشت؛ کارنامهاش در پیوند شعر، زبان و ترجمه قابل مطالعه است.
شعر فارسی و تجربهٔ انگلیسی
کارنامهٔ صفارزاده از «رهگذر مهتاب» تا «طنین در دلتا»، «سد و بازوان» و «بیعت با بیداری» تغییرهای چشمگیری در زبان و موضوع شعر نشان میدهد. مجموعهٔ انگلیسی «چتر سرخ» بخشی از تجربهٔ او در زبان دوم بود. خواندن این دفترها در کنار هم، تصویری گستردهتر از شاعری میدهد که در سالهای بعد به ترجمهٔ متون دینی نیز پرداخت.
ترجمه، تدریس و پژوهش
صفارزاده در کنار تدریس، دربارهٔ دشواریهای ترجمه و نقد عملی ترجمهها نوشت. «اصول و مبانی ترجمه» از آثار او در این زمینه است. انتشار ترجمهٔ قرآن حکیم به فارسی و انگلیسی امکان مقایسهٔ دو برگردان را برای خوانندگان فراهم کرد. کار دانشگاهی و آثار ترجمهاش بخش مستقلی از میراث او در کنار شعر است.
منابع بررسیشده
بانک پژوهشی گلها؛ آثار و تحصیلات
آکادمی مطالعات ایرانی لندن؛ زندگی و آموزش
پژوهش دانشگاهی درباره شعر صفارزاده
خبرنامه دانشجویان ایران؛ روایت خانواده
تسنیم؛ کارنامه و سالروز درگذشت
پیوندهای منابع و توضیح مجوز تصاویر در فایل «منابع پژوهش و اعتبار تصاویر» در بخش پیوستها نیز در دسترس است.
منابع تکمیلی زندگینامه، آثار و رسانهها
زندگی و آثار
- مشخصات اصلی
- طاهره صفارزاده؛ شاعر، مترجم، پژوهشگر و مدرس دانشگاه ایرانی. تولد: ۲۷ آبان ۱۳۱۵، سیرجان (۱۸ نوامبر ۱۹۳۶). درگذشت: ۴ آبان ۱۳۸۷، تهران (۲۵ اکتبر ۲۰۰۸). سن بر مبنای این تاریخها: ۷۱ سال؛ درگذشت او پیش از رسیدن به هفتادودومین زادروزش رخ داد.
- تحصیلات و آموزش ترجمه
- کارشناسی زبان و ادبیات انگلیسی دانشگاه شیراز و مدرک MFA دانشگاه آیوا؛ MFA با PhD یکی نیست. تدریس در دانشگاه ملی، شهید بهشتی کنونی، از ۱۳۴۹ و تألیف در زمینه آموزش و نقد ترجمه از فعالیتهای دانشگاهی اوست. منابع: گلها، آکادمی مطالعات ایرانی لندن و پژوهش Iranian Studies.
- آثار شاخص
- رهگذر مهتاب (۱۳۴۱): شعر؛ چتر سرخ (۱۹۶۸): شعر به انگلیسی؛ طنین در دلتا (۱۳۴۹): شعر؛ سد و بازوان (۱۳۵۰): شعر؛ سفر پنجم (۱۳۵۶): شعر؛ اصول و مبانی ترجمه (۱۳۵۸): آموزش و نقد ترجمه؛ بیعت با بیداری (۱۳۶۶): شعر؛ ترجمه قرآن حکیم (۱۳۸۰): متن عربی با ترجمه فارسی و انگلیسی. تاریخهای چاپ بر مبنای کتابشناسی گلها و گزارش آکادمی لندن هستند.
- دستاوردها و میراث
- استاد نمونه وزارت علوم در ۱۳۷۱ و عنوان خادمالقرآن در ۱۳۸۰، در گزارش تسنیم ثبت شدهاند. کوشش در آموزش ترجمه، انتشار شعر فارسی و انگلیسی و ترجمه متون دینی، سه حوزه اصلی کارنامه او هستند. عنوانهای کلی مانند «بزرگترین» بدون معیار به صفحه افزوده نشدهاند.
- نکتههای کمتر شناختهشده
- در پژوهش Iranian Studies، «مردمک» نام مستعار آغازین او معرفی شده است. به گزارش آکادمی لندن، در دوره آموزش آیوا سینمای مستند را نیز برگزید و دو فیلم کوتاه ساخت؛ نام فیلمها در این بررسی تأیید نشده است. نخستین شعر نوجوانی او در روزنامه دیواری مدرسه قرار گرفت.
- مکانهای مرتبط
- سیرجان: زادگاه؛ کرمان: کودکی و تحصیل؛ شیراز: دانشگاه؛ آیوا: آموزش هنری و ادبی؛ تهران: تدریس و فعالیت حرفهای. گزارش خاکسپاری سال ۱۳۸۷، امامزاده صالح تجریش را نام میبرد؛ شماره و موقعیت دقیق قبر در این بررسی تأیید نشده است.
- خلاصه سریع
- نام: طاهره صفارزاده | تولد: ۲۷ آبان ۱۳۱۵ | فوت: ۴ آبان ۱۳۸۷ | سن: ۷۱ | ملیت: ایرانی | زادگاه: سیرجان | حرفه: شاعر و مترجم | همسر دوم: عبدالوهاب نورانی وصال | فرزند: علیرضا | اثر شاخص: طنین در دلتا و ترجمه قرآن حکیم | دلیل شهرت: شعر نو و ترجمه.
Familienstammbaum
همسر نخست؛ منبع: خبرنامه دانشجویان ایران، گزارش زندگی صفارزاده
همسر دوم؛ شاعر و استاد دانشگاه؛ منبع: آکادمی مطالعات ایرانی لندن
نام کوچک در روایت منتشرشده خانواده آمده است؛ نام خانوادگی در منابع بررسیشده تأیید نشده
در گزارشهای عمومی، بهعنوان برادر شاعر با خبرنگاران گفتوگو کرده است