In loving remembrance

غلامرضا تختی
August 27, 1930✦January 7, 1968
Place of birth: تهران، محله خانی آباد, Place of death: تهران، هتل آتلانتیک
Resting place address: آرامگاه ابن بابویه، شهر ری، تهران
Each who came built a new dwelling,
then left, and gave the house to another.
Biography
غلامرضا تختی، معروف به «جهانپهلوان تختی»، از برجستهترین و محبوبترین کشتیگیران تاریخ ورزش ایران بود. او در محله خانیآباد تهران در خانوادهای کمدرآمد به دنیا آمد و کوچکترین فرزند خانواده بود. دوران کودکی او با دشواریهای اقتصادی همراه بود و همین شرایط باعث شد از سنین نوجوانی وارد بازار کار شود. تختی در حدود ۱۵سالگی به باشگاه پولاد تهران رفت و آموزش جدی کشتی را آغاز کرد. پس از مدتی برای کار به مسجدسلیمان رفت و در ادامه دوران خدمت سربازی، استعداد و توانایی او در کشتی بیشتر شناخته شد. پس از استخدام در راهآهن دولتی ایران نیز تمرینات ورزشی خود را با جدیت ادامه داد.
تختی در اوایل دهه ۱۳۳۰ وارد سطح قهرمانی کشور و سپس مسابقات بینالمللی شد. نخستین مدال مهم جهانی او در المپیک ۱۹۵۲ هلسینکی به دست آمد؛ جایی که در کشتی آزاد مدال نقره گرفت. چهار سال بعد، در المپیک ۱۹۵۶ ملبورن به مدال طلای المپیک دست یافت و به یکی از بزرگترین قهرمانان تاریخ ورزش ایران تبدیل شد. او در ادامه در المپیک ۱۹۶۰ رم نیز مدال نقره گرفت و در مسابقات جهانی ۱۹۵۹ تهران و ۱۹۶۱ یوکوهاما نیز قهرمان جهان شد. تختی همچنین در کشتی پهلوانی فعالیت داشت و سه بار عنوان پهلوان پایتخت را به دست آورد.
شهرت تختی تنها به مدالهای ورزشی او محدود نبود. جوانمردی، فروتنی، مردمداری و توجه به محرومان از مهمترین ویژگیهایی بود که در منابع تاریخی به او نسبت داده شده است. یکی از مشهورترین اقدامات اجتماعی او، فعالیت گسترده برای کمک به آسیبدیدگان زلزله بوئینزهرا در سال ۱۳۴۱ بود. تختی شخصاً برای جمعآوری کمکهای مردمی اقدام کرد و همین رفتار، جایگاه او را در میان مردم ایران از یک قهرمان ورزشی فراتر برد و به نمادی از «پهلوانی» تبدیل کرد.
تختی در سالهای پایانی زندگی با مشکلات شخصی و فشارهای مختلف روبهرو بود. او در سال ۱۳۴۵ ازدواج کرد و تنها فرزندش، بابک تختی، در سال ۱۳۴۶ به دنیا آمد. غلامرضا تختی در ۱۷ دی ۱۳۴۶ در اتاقی در هتل آتلانتیک تهران درگذشت.
شغل و زمینه فعالیت
مهمترین حرفه تختی کشتی آزاد بود.
در کنار ورزش، او در مقطعی کارگر شرکت نفت در مسجدسلیمان بود و سپس در راهآهن دولتی ایران استخدام شد. منابع معتبر اشاره میکنند که او از سال ۱۳۲۷ درگیر خدمت سربازی شد و پس از آن در سال ۱۳۲۸/۱۳۲۹ مسیر حرفهای کشتی خود را جدیتر دنبال کرد.
او همچنین در کشتی پهلوانی و ورزش زورخانهای فعالیت داشت و سه بار عنوان پهلوان پایتخت/پهلوان ایران را به دست آورد.
مهمترین فعالیتها و مسابقات
۱. مسابقات جهانی ۱۹۵۱ هلسینکی
تختی در نخستین حضور مهم جهانی خود در وزن ۷۹ کیلوگرم به مدال نقره رسید. این مدال از نخستین مدالهای جهانی تاریخ کشتی ایران بود.
۲. المپیک ۱۹۵۲ هلسینکی
کسب مدال نقره در کشتی آزاد وزن ۷۹ کیلوگرم.
۳. المپیک ۱۹۵۶ ملبورن
کسب مدال طلای المپیک در وزن ۸۷ کیلوگرم؛ مهمترین مدال المپیکی تختی.
۴. بازیهای آسیایی ۱۹۵۸
کسب مدال طلا در کشتی آزاد وزن ۸۷ کیلوگرم.
۵. مسابقات جهانی ۱۹۵۹ تهران
کسب مدال طلای جهان در وزن ۸۷ کیلوگرم.
۶. المپیک ۱۹۶۰ رم
کسب مدال نقره در وزن ۸۷ کیلوگرم.
۷. مسابقات جهانی ۱۹۶۱ یوکوهاما
کسب دومین مدال طلای جهان در وزن ۸۷ کیلوگرم.
۸. مسابقات جهانی ۱۹۶۲ تولدو
کسب مدال نقره در وزن ۹۷ کیلوگرم.
۹. المپیک ۱۹۶۴ توکیو
تختی در چهارمین حضور المپیکی خود به مقام چهارم وزن ۹۷ کیلوگرم رسید.
منابع
دانشنامهٔ ایرانیکا، زندگی و کارنامهٔ غلامرضا تختیمهمترین دستاوردها
کارنامه بینالمللی تختی شامل:
۱ مدال طلای المپیک
۲ مدال نقره المپیک
۲ مدال طلای قهرمانی جهان
۲ مدال نقره قهرمانی جهان
۱ مدال طلای بازیهای آسیایی
۳ عنوان پهلوان ایران/پهلوان پایتخت
علایق
ورزش
مهمترین علاقه ورزشی تختی کشتی بود. او همچنین با ورزش زورخانهای و کشتی پهلوانی ارتباط داشت.
ورزش زورخانهای
او با وجود اینکه قهرمان کشتی آزاد بود، با فرهنگ زورخانهای و مفهوم پهلوانی نیز ارتباط داشت و سه بار عنوان پهلوان پایتخت را به دست آورد.
مهارتها و استعدادها
مهمترین تواناییهای ورزشی تختی عبارت بودند از:
کشتی آزاد در سطح قهرمانی جهان
قدرت بدنی و استقامت بالا
مهارت فنی در کشتی
رقابت در چند وزن مختلف
توانایی حفظ آمادگی ورزشی در دورهای طولانی
مهارت در کشتی پهلوانی
توانایی ارتباط مؤثر با مردم
ویژگیهای شخصیتی
منابع تاریخی و روایتهای نزدیکان و زندگینامههای او، تختی را به دلیل جوانمردی، مردمداری، فروتنی و توجه به افراد محروم به شهرت رساندهاند.
یکی از نشانههای مهم این وجهه اجتماعی، فعالیت او برای کمک به زلزلهزدگان بوئینزهرا در سال ۱۳۴۱ بود. تختی شخصاً در میان مردم تهران به جمعآوری کمک پرداخت و همین اقدام نقش مهمی در تثبیت تصویر عمومی او به عنوان یک قهرمان مردمی داشت.
حقایق جالب و کمتر شناختهشده
تختی کوچکترین فرزند خانواده بود و دو برادر و دو خواهر بزرگتر داشت.
نام خانوادگی «تختی» به روایت خانوادگی از پدربزرگش حاجقلی گرفته شده است؛ او در مغازه روی تخت بلندی مینشست و مردم او را «حاجقلی تختی» مینامیدند.
تختی در چهار دوره المپیک حضور داشت و حاصل آن یک طلا، دو نقره و یک مقام چهارم بود.
او در سه دوره عنوان پهلوان ایران/پهلوان پایتخت را به دست آورد.
نخستین مدال جهانی تختی در سال ۱۹۵۱ به دست آمد.
تختی تنها یک قهرمان ورزشی نبود؛ فعالیت او برای جمعآوری کمک به زلزلهزدگان بوئینزهرا در سال ۱۳۴۱ از معروفترین اقدامات اجتماعی اوست.
تنها فرزند او، بابک تختی، چند ماه پیش از مرگ پدرش متولد شد.
تختی دو روز پیش از مرگش وصیتنامهای رسمی تنظیم کرده بود و در آن برادرش محمدمهدی را وصی و مهندس کاظم حسیبی را قیم فرزند خردسالش تعیین کرد.
او در وزنهای مختلف از حدود ۷۹ تا ۹۷ کیلوگرم رقابت کرد و در طول دوران حرفهای خود تغییر وزن داشت.
در سال ۲۰۰۷ نام تختی وارد تالار مشاهیر کشتی جهان شد.
More information
- تحصیلات، دبستان
- حکیم نظامی، تهران
- تحصیلات، دبیرستان
- منوچهری، تهران
- آموزش ورزشی
- تمرین کشتی و ورزشهای زورخانهای
- مهمترین مسابقات و فعالیتها
- المپیک ۱۹۵۲ هلسینکی — مدال نقره
- مدال طلا
- المپیک ۱۹۵۶ ملبورن — مدال طلا
- لقب معروف
- جهان پهلوان
- علایق
- ورزش: کشتی و ورزشهای زورخانهای
- فعالیت اجتماعی
- کمک به مردم محروم و آسیبدیدگان
- مذهب
- فردی مذهبی و پایبند به باورهای دینی
- ویژگیهای شخصیتی
- فروتن جوانمرد مهربان سخاوتمند عدالتخواه مردمدوست کمتوجه به قدرت و مقام
- مسجدسلیمان
- محل کار در شرکت نفت
- هلسینکی فنلاند
- نخستین حضور المپیکی و کسب مدال نقره
- رم ایتالیا
- نقره المپیک ۱۹۶۰
- بویینزهرا
- محل یکی از مشهورترین فعالیتهای امدادرسانی او