پوران فرخزاد
۱۵ بهمن ۱۳۱۱ — ۹ دی ۱۳۹۵

زادگاه: تهران
محل درگذشت: تهران
آدرس آرامگاه: بهشت زهرا، تهران، قطعه نام آوران
رفتی، اما روشنای خاطرهات در جانِ روزها ماندگار است.
بیوگرافی
پوران فرخزاد در خانوادهای پرجمعیت رشد کرد که ادبیات و کتابخوانی در آن جایگاه مهمی داشت. پدرش، محمد فرخزاد، نظامی بود و مادرش توران وزیریتبار نام داشت. او در کودکی در نوشهر و شهرهای دیگری زندگی کرد و سپس در تهران بزرگ شد. بنا بر روایتهای منتشرشده از زندگی او، فرزندان خانواده پیش از ورود به مدرسه با خواندن آشنا شده بودند و کتابخوانی بخشی از فضای خانوادگیشان بود.
او از دوران مدرسه به ادبیات علاقه نشان داد و در دبستانهای ژاله و سروش درس خواند. بعدها به ترجمه، روزنامهنگاری و فعالیتهای فرهنگی روی آورد. در بخشی از زندگی حرفهای خود با نام «پوران بهمن» ترجمه منتشر میکرد و در نشریات ادبی و فرهنگی فعالیت داشت. همچنین در رادیو و تلویزیون در برنامههای ادبی و فرهنگی مشارکت کرد.
پوران فرخزاد در ادامه مسیر خود، شعر و داستان را با پژوهش ادبی و فرهنگی پیوند داد. یکی از مهمترین زمینههای کار او، معرفی زنان اثرگذار در فرهنگ و تاریخ ایران و جهان بود. کتابها و مجموعههای پژوهشی او درباره زنان شاعر، جایگاه زن در ادبیات و زندگی ادبی فروغ فرخزاد، بخش مهمی از کارنامهاش را تشکیل میدهند. اثر دو جلدی «زن از کتیبه تا تاریخ» و فرهنگ «کارنمای زنان کارای ایران از دیروز تا امروز» از آثار شاخص او به شمار میروند.
در زندگی شخصی، او با سیروس بهمن ازدواج کرد و این ازدواج به جدایی انجامید؛ حاصل آن دو دختر بود. پوران تا سالهای پایانی زندگی به فعالیت ادبی و پژوهشی شناخته میشد. او در روزهای آخر عمر در بیمارستان ایرانمهر تهران بستری شد و در ۹ دی ۱۳۹۵ درگذشت. پس از درگذشتش، رسانههای فارسیزبان از او بهعنوان شاعر، نویسنده و پژوهشگری یاد کردند که در ثبت و معرفی سهم زنان در فرهنگ و ادبیات کوشش کرده بود.
تحصیلات
دبستان ژاله: از مدارس دوران کودکی او در تهران.
دبستان سروش: مدرسه دیگری که در زندگینامههایش ذکر شده است.
آموزش زبان انگلیسی: طبق گزارش ایرانوایر، از حدود ۹سالگی با کمک معلمان خصوصی زبان انگلیسی آموخت.
دورههای فرهنگی: در انجمن فرهنگی پروین و سپس انجمن ایران و آمریکا آموزش زبان را ادامه داد.
تحصیلات تکمیلی: در دوره آزاد ترجمه دانشکده علوم ارتباطات تحصیل کرد.
اهداف و آرزوها
یکی از روشنترین موضوعاتی که در گفتههای منتشرشده پوران فرخزاد دیده میشود، تلاش برای ثبت و معرفی نقش زنان در تاریخ و فرهنگ است.
او در گفتوگویی درباره شکلگیری پروژه «زن از کتیبه تا تاریخ» توضیح داده بود که میخواست بررسی کند زنان در طول تاریخ چه جایگاهی داشتهاند و چرا تعداد زنان شناختهشده در تاریخ شعر ایران، در مقایسه با مردان، کمتر به چشم میآید.
از این رو، مهمترین هدف مستند او را میتوان گردآوری و ثبت میراث فرهنگی زنان و فراهم کردن منابعی برای شناخت بهتر آنان دانست.
حقایق جالب درباره پوران فرخزاد
1. از نام مستعار استفاده میکرد: برخی ترجمههای او با نام «پوران بهمن» منتشر شدهاند؛ نامی مرتبط با ازدواج نخستش.
2. از کودکی زبان انگلیسی میآموخت: گزارش زندگینامهای ایرانوایر آغاز آموزش زبان انگلیسی او را حدود ۹سالگی ذکر میکند.
3. در چند قالب ادبی فعالیت داشت: فعالیت او به شعر محدود نبود و داستان، رمان، ترجمه، نقد و پژوهش را نیز شامل میشد.
4. پروژهای بزرگ درباره زنان انجام داد: دانشنامه «زن از کتیبه تا تاریخ» در دو جلد و بیش از دو هزار صفحه منتشر شد.
5. درباره هزاران زن پژوهش کرد: در گفتوگویی که کانون زنان ایرانی منتشر کرده، به گردآوری زندگی حدود چهار هزار زن در دانشنامه خود اشاره شده است.
6. در رادیو و تلویزیون نیز فعالیت داشت: کارنامه او علاوه بر کتاب و مطبوعات، برنامههای فرهنگی و ادبی را نیز دربر میگرفت.
7. خواهر فروغ بود، اما هویت ادبی مستقلی داشت: او در مصاحبهای تأکید کرد که اعضای خانواده فرخزاد هرکدام مسیر جداگانهای داشتهاند.
8. به پژوهش تاریخی زنان علاقه ویژه داشت: یکی از انگیزههای اعلامشده او برای نگارش دانشنامه، بررسی جایگاه زنان در تاریخ و ادبیات بود.
9. در سال ۱۳۹۵ درگذشت: او پس از بستری شدن در بیمارستان ایرانمهر تهران، در ۹ دی ۱۳۹۵ بر اثر ایست قلبی درگذشت.
پوران فرخزاد بیشتر با چه چیزی شناخته میشود؟
پوران فرخزاد بیشتر بهعنوان شاعر، نویسنده و پژوهشگری شناخته میشود که آثار مهمی درباره زنان فرهنگساز ایران و جهان، شعر زنان و زندگی خواهرش فروغ فرخزاد نوشته است. دو اثر شاخص او «زن از کتیبه تا تاریخ» و «کارنمای زنان کارای ایران از دیروز تا امروز» هستند.
شجرهنامه
آلاله بهمن دختر
افسانه دختر
اطلاعات بیشتر
- شغل و زمینه فعالیت
- شاعری:نویسندگی: ترجمه: روزنامهنگاری:پژوهش ادبی: فرهنگنویسی و دانشنامهنگاری:فعالیت رادیویی و تلویزیونی
- مهمترین دستاوردها و افتخارات
- تألیف دانشنامه زنان فرهنگساز ایران و جهان:تدوین کارنمای زنان کارای ایران: پژوهش درباره شعر زنان:فعالیت در چند شاخه ادبی: حفظ بخشی از میراث ادبی خانواده فرخزاد
- علایق شناختهشده
- کتابخوانی:زبان انگلیسی و ترجمه:شعر و ادبیات: تاریخ زنان: ادبیات زنان
- مهارتها و استعدادها
- پژوهش و گردآوری اطلاعات: نویسندگی ادبی: ترجمه: روزنامهنگاری: نقد و تحلیل ادبی:تألیف آثار مرجع
- ویژگیهای شخصیتی
- استقلالطلبی:علاقه به مطالعه و یادگیری: پشتکار پژوهشی: علاقه به استقلال فکری
- سفرها و مکانهای مرتبط با زندگی او
- نوشهر، مازندران: تهران
- موسیقی، فیلم، کتاب و هنر موردعلاقه
- کتاب و ادبیات: شعر زنان: فروغ فرخزاد: سهراب سپهری
- مهمترین اتفاقات زندگی
- ورود به فعالیتهای ادبی و مطبوعاتی: نگارش دانشنامه زنان: درگذشت فروغ و فریدون فرخزاد: سالهای پایانی و درگذشت:
- میراث و تأثیرگذاری
- مهمترین میراث پوران فرخزاد، تلاش برای ثبت و معرفی زنانی است که در تاریخ و فرهنگ ایران و جهان نقش داشتهاند. آثار مرجع او اطلاعات زندگینامهای زنان را در یک مجموعه گردآوری کردند و امکان مراجعه به اطلاعات پراکنده تاریخی را برای خوانندگان و پژوهشگران فراهم آوردند. او همچنین در زمینه معرفی شعر زنان، نقد ادبی و روایت زندگی فروغ فرخزاد فعالیت کرد. هرچند شهرت عمومی خانواده فرخزاد تا حد زیادی با نام فروغ و فریدون پیوند خورده است، پوران نیز با مجموعهای مستقل از آثار ادبی و پژوهشی شناخته میشود. در یک ارزیابی منصفانه، اهمیت او فقط در نسبت خانوادگیاش با فروغ نیست؛ پژوهش درباره زنان و تدوین آثار مرجع، بخش اصلی هویت حرفهای او را شکل میدهد
- حرفه
- شاعر، نویسنده، مترجم، منتقد ادبی و پژوهشگر
- مهمترین اثر
- «زن از کتیبه تا تاریخ» و «کارنمای زنان کارای ایران از دیروز تا امروز»
- دلیل اصلی شهرت
- پژوهش درباره زنان فرهنگساز و فعالیتهای ادبی و فرهنگی
- یک حقیقت جالب
- ترجمههایی از او با نام «پوران بهمن» منتشر شدهاند.
