Daima hatırlanacak

منوچهر آتشی
25 Eylül 1931—20 Kasım 2005
Doğum yeri: دهرود، دشتستان، ایران, Vefat yeri: تهران، ایران
Mezar yeri adresi: محدوده امامزاده عبدالمهیمن؛ جوار آرامگاه شیخ حسین چاهکوتاهی, بوشهر، ایران
Dostların kavuştuğu gün anılsın;
o günler anılsın, hep anılsın.
منوچهر آتشی؛ پدیدآورنده معرفیشده: محسن قیصیزاده — Wikimedia Commons، File:Manouchehr Atashi.jpg — مجوز CC BY-SA 3.0؛ بدون ویرایش فایل. تاریخ واقعی عکاسی مشخص نیست.
Sesli mesaj
زندگینامه
منوچهر آتشی در روستای دهرودِ دشتستان به دنیا آمد و کودکیاش با چشماندازهای جنوب، روایتهای محلی و شعر همراه بود. آموزش را در کنگان و بوشهر پی گرفت و بعد به دانشسرای شیراز رفت. آموزگاری و سپس تحصیل زبان و ادبیات انگلیسی، دو مسیر مهم زندگی او شدند.
با انتشار «آهنگ دیگر» صدایی متفاوت در شعر معاصر معرفی شد؛ صدایی که اسب، خاک، روستا و طبیعت جنوب در آن حضوری پررنگ داشتند. «آواز خاک» و «دیدار در فلق» این مسیر را ادامه دادند. آتشی در کنار سرودن، در رادیو و مطبوعات نیز کار کرد و با معرفی و نقد شعر، به دیدهشدن شاعران دیگر کمک کرد.
بخش دیگری از کارنامه آتشی در آموزش و رسانه شکل گرفت. او در مدرسههای جنوب تدریس کرد و پس از تحصیل در دانشسرای عالی، در بوشهر و سپس قزوین به کار آموزشی ادامه داد. همکاری با رادیو و صفحه شعر مجله تماشا، و در سالهای بعد با آینه جنوب و کارنامه، امکان گفتوگو با نسلهای مختلف شاعران را برایش فراهم کرد.
تصویر جنوب در شعر او صرفاً منظرهای تزئینی نیست. در نقدهای ادبی، از عناصر بومی و لحن حماسی شعرهای آغازینش و تغییر آنها در دفترهای بعد سخن گفته شده است. آثاری چون «گندم و گیلاس» و «زیباتر از شکل قدیم جهان» نشان میدهند که مسیرش به یک مجموعه یا یک دوره محدود نماند. در کنار شعر آزاد، غزل نیز سرود و کتابهایی در معرفی شاعران معاصر نوشت.
در زندگی خانوادگی، شقایق، مانلی و شعله از فرزندان شناختهشده او هستند. درگذشت مانلی از فقدانهای مستند زندگی آتشی است، اما برای فهم شعر او لازم نیست به زندگی خصوصی بستگانش وارد شویم. میراثش را میتوان در حضور مداوم زبان و فرهنگ جنوب در شعر فارسی و در کار طولانی او با شعر شاعران دیگر جست.
بازگشت به بوشهر و انتشار دفترهای تازه، مرحله دیگری از شاعری او بود. ترجمه، نقد ادبی و همکاری با مجله کارنامه نیز بخشی از فعالیتش ماند. در آبان ۱۳۸۴ عنوان چهره ماندگار گرفت و چند روز بعد، در ۲۹ آبان، در تهران درگذشت. پیکرش در بوشهر به خاک سپرده شد.
اسب سفید و زبان جنوب
«ظهور» و تصویر اسب سفید وحشی در شعر آتشی، کنار آثار دفتر «آهنگ دیگر»، به شناخت دورهٔ نخست شعرش کمک میکنند. طبیعت جنوب در این شعرها در کنش و روایت حضور دارد. در دورههای بعد، با تغییر لحن و فضا، تجربهٔ محلی در کنار خواندن و ترجمهٔ شعر جهان در کار او ادامه یافت.
از آموزگاری تا صفحهٔ شعر
فعالیت او در مدرسه، رادیو و مطبوعات راههای متفاوتی برای ارتباطش با مخاطب ایجاد کرد. در گفتوگویی که ایلنا در سالگرد تولدش منتشر کرده، مسیر ادبی و دیدگاه او دربارهٔ ادامهٔ این کار بازتاب یافته است. نمونههایی از شعرخوانی خود او نیز در مجموعهٔ «شعر و صدای منوچهر آتشی» منتشر شدهاند.
منابع بررسیشده
دانشنامه ایرانیکا؛ زندگی، خانواده و آثار
بازنشر گزارش ایلنا؛ خانواده و سالروز تولد
منابع تکمیلی زندگینامه، آثار و رسانهها
زندگی و آثار
- مشخصات اصلی
- منوچهر آتشی؛ شاعر، مترجم، منتقد و روزنامهنگار ایرانی. تولد: ۲ مهر ۱۳۱۰ در دهرودِ دشتستان (۲۵ سپتامبر ۱۹۳۱). درگذشت: ۲۹ آبان ۱۳۸۴ در تهران (۲۰ نوامبر ۲۰۰۵). سن: ۷۴ سال. محل دفن: بوشهر؛ گزارشهای عمومی، جوار آرامگاه شیخ حسین چاهکوتاهی در محدوده امامزاده عبدالمهیمن را ذکر میکنند.
- تحصیلات و فعالیت حرفهای
- آموزش در کنگان و بوشهر، دانشسرای شیراز و سپس زبان و ادبیات انگلیسی در دانشسرای عالی تهران؛ فراغت از تحصیل در ۱۹۶۴ در ایرانیکا آمده است. آموزگاری، رادیو، صفحه شعر تماشا، آینه جنوب و کارنامه، و ترجمه از انگلیسی بخشهای مستند کار او هستند.
- آثار شاخص
- آهنگ دیگر (۱۹۵۹): مجموعه آغازین؛ آواز خاک (۱۹۶۷): مجموعه شعر؛ دیدار در فلق (۱۹۷۰): شعر؛ بر انتهای آغاز (۱۹۷۲): برگزیده شعر؛ وصف گل سوری (۱۹۹۲): شعر؛ گندم و گیلاس (۱۹۹۲): شعر؛ زیباتر از شکل قدیم جهان (۱۹۹۷): شعر؛ چه تلخ است این سیب (۱۹۹۹): شعر؛ خلیج و خزر (۲۰۰۲): شعر. سالهای میلادی مطابق کتابشناسی ایرانیکا نقل شدهاند؛ سال چاپ و سرایش یکی نیستند.
- افتخارات و مهارتها
- عنوان چهره ماندگار در آبان ۱۳۸۴، اندکی پیش از درگذشت، در ایرانیکا ثبت شده است. تصویرپردازی با عناصر بومی جنوب، شعر نیمایی، غزل، نقد ادبی و ترجمه از انگلیسی از تواناییهای مستند اوست. نقش او در معرفی شاعران جوان در صفحات ادبی، بخشی از میراث حرفهای اوست.
- همکاریهای کمتر شناختهشده
- در فیلم «آرامش در حضور دیگران» ساخته ناصر تقوایی بازی کرد. در ویرایش فیلمنامه «دلیران تنگستان» همکاری داشت. کتاب کودک «سرگذشت کشور کوچک» در ۱۹۷۲ منتشر شد. محمد بیابانی و علی باباچاهی از شاگردان او در دوره آموزگاری بودند. این موارد در مدخل ایرانیکا آمدهاند.
- مکانهای مرتبط
- دهرود و دشتستان: کودکی و ریشه تصاویر شعری؛ بوشهر و کنگان: آموزش و کار؛ شیراز: دانشسرا؛ قزوین و تهران: تدریس و رسانه؛ کالیفرنیا: سخنرانی دانشگاهی در ۱۹۹۳. سفر مستند به معنی سفر محبوب معرفی نشده است.
- خلاصه سریع
- نام: منوچهر آتشی | تولد: ۲ مهر ۱۳۱۰ | فوت: ۲۹ آبان ۱۳۸۴ | سن: ۷۴ | ملیت: ایرانی | زادگاه: دهرود دشتستان | حرفه: شاعر و مترجم | فرزندان شناختهشده: شقایق، مانلی و شعله | اثر شاخص: آهنگ دیگر | دلیل شهرت: زبان و تصاویر جنوب در شعر معاصر.
- آواز خاک و دیدار در فلق
- دو دفتر از دورههای مختلف کارنامهٔ شعری آتشی.
- اسب سفید وحشی
- تصویری ماندگار در شعر او و نمونهای از نقش عناصر جنوب در روایت.
- مطبوعات و نقد شعر
- همکاری با رادیو، مجلهٔ تماشا و مجلهٔ کارنامه.
- چهرهٔ ماندگار
- در آبان ۱۳۸۴ عنوان چهرهٔ ماندگار گرفت.
Aile soy ağacı
نام بر مبنای ایرانیکا؛ صورت طولانیتر نام در برخی گزارشها آمده است
منبع: گزارش سالروز تولد ایلنا، بازنشر گویا
همسر نخست؛ نام خانوادگی در منابع به صورتهای ثباتی/ثابتی آمده است؛ ایرانیکا: Thorayya Thobati
منبع: ایرانیکا، زندگی منوچهر آتشی
منبع: ایرانیکا؛ فرزند درگذشته شاعر
فرزند ازدواج دوم؛ منبع: ایرانیکا