
Bir hayatın vakarı
اسماعیل سلطانیان
15 Nisan 1954—14 Haziran 2023
Doğum yeri: کرمانشاه، ایران, Vefat yeri: تهران، ایران
Mezar yeri adresi: بهشت زهرا (س)، قطعه هنرمندان, قطعه هنرمندان بهشت زهرا، تهران, Bölüm ۱۶, Sıra ۱۵۶
Bundan sonra ölmem, çünkü yaşıyorum;
çünkü sözün tohumlarını saçtım.
پرتره اسماعیل سلطانیان — آرشیو منظوم
Sesli mesaj
Biyografi
اسماعیل سلطانیان؛ از صحنه تئاتر تا خاطره تلویزیون
۲۶ فروردین ۱۳۳۳، کرمانشاه — ۲۴ خرداد ۱۴۰۲، تهران
اسماعیل سلطانیان از هنرمندانی بود که مسیرش میان بازیگری، نوشتن و کارگردانی شکل گرفت. برای بسیاری از مخاطبان، چهره او یادآور نقشهای متفاوت سینمایی و حضور در مجموعههایی چون «یوسف پیامبر»، «مرد هزارچهره» و «وضعیت سفید» است. کارنامهاش بخشی از خاطره چند نسل از تماشاگران سینما و تلویزیون ایران را همراهی میکند.
آغاز راه و آموزش
او در کرمانشاه متولد شد و در رشته بازیگری و کارگردانی تئاتر از دانشکده هنرهای دراماتیک دانشآموخت. فعالیت هنری خود را در سال ۱۳۴۹ با تئاتر آغاز کرد. در روایت منتشرشده آیفیلم از مسیر حرفهای او، نویسندگی و کارگردانی نیز از همان سالها در کنار بازیگری دیده میشود. این پیشینه، شناخت او از کار گروهی نمایش را به سالهای حضورش مقابل دوربین پیوند میدهد.
تئاتر؛ ریشهای که فراموش نشد
دلبستگی سلطانیان به نمایش، در گفتوگوی سال ۱۳۹۴ او فقط یک خاطره از آغاز راه نبود. او توضیح میداد که دعوتهایی برای بازگشت به صحنه داشته، اما همزمانی آنها با تعهدهای تلویزیونی امکان همکاری را فراهم نکرده بود. در نگاه او، تئاتر با برنامه تمرین، زمان مشخص اجرا و انضباط گروهی پیوند داشت؛ نظمی که بازیگر را از سالهای نخست تربیت میکند و همراه او به کارهای تصویری میرود.
او همچنین از دشواری تأمین زندگی با کار تئاتر سخن میگفت و حضور در سینما و تلویزیون را در ارتباط با واقعیت معیشت هنرمندان توضیح میداد. این گفتهها کمک میکنند فاصلهگرفتنش از صحنه را به معنای پایان علاقهاش به نمایش ندانیم. پشت چهره آشنای تلویزیونی او، تجربه هنرجویی و بازیگری قرار داشت که صحنه را ریشه حرفه خود میشناخت و حتی پس از سالها کار مقابل دوربین، با همان زبان درباره آن حرف میزد.
سینما، نویسندگی و نقشهای متنوع
نام او در فیلمهایی مانند «بایکوت»، «دستفروش»، «بایسیکلران»، «دیدبان» و «کافه ترانزیت» ثبت شده است. برای «بایسیکلران» و «کافه ترانزیت» نامزد جایزه بازیگر نقش مکمل مرد جشنواره فیلم فجر شد؛ این دو نامزدی از نقاط قابل توجه کارنامه سینمایی او هستند. در «همه دختران من» نیز کارگردانی و نویسندگی را تجربه کرد و کارنامهاش به بازیگری محدود نماند.
نقش بهرام و علاقه به ادامه کار
حضور در «وضعیت سفید» برای خود سلطانیان اهمیت ویژهای داشت. در گفتوگویی که آیفیلم در سال ۱۳۹۹ بازنشر کرد، توضیح داد که برای همکاری دوباره با حمید نعمتالله این پیشنهاد را بدون خواندن فیلمنامه پذیرفته بود. او نقش بهرام را به خود نزدیک میدانست و از این مجموعه بهعنوان یکی از نقاط عطف کارنامهاش یاد میکرد. در همان گفتوگو، خواست او برای ادامه فعالیت و فراهمشدن فرصت کار برای پیشکسوتان روشن بود. این سخنان، تصویری مستند از نسبت او با حرفهاش به دست میدهند؛ هنرمندی که انگیزهاش را در کار و ارتباط با مخاطب جستوجو میکرد.
سالهای پایانی و آرامگاه
سلطانیان بامداد ۲۴ خرداد ۱۴۰۲ درگذشت. پیکرش روز جمعه ۲۶ خرداد در قطعه هنرمندان بهشت زهرا به خاک سپرده شد. فرزندش میلاد سلطانیان خبر خاکسپاری را اعلام کرد. در گزارش نقلشده از خانواده، محل آرامگرفتن پیکر، طبقه فوقانی مزار محمدکاظم شاهینسخن، قطعه ۱۶ و ردیف ۱۵۶ معرفی شده است؛ شماره مستقل قبر در این صفحه افزوده نشده است. یاد او در بازپخش آثار و در لحظههایی ادامه دارد که تماشاگر، بازیگری آشنا را پس از سالها دوباره روی پرده میبیند.
تجربههای پشت دوربین
بخشی از کارنامه سلطانیان در عنوان بازیگر خلاصه نمیشود. پایگاه فیلمدیتا، همکاری او را در مقام دستیار کارگردان در «دیدهبان»، «مهاجر» و «ابلیس» و فعالیتش بهعنوان برنامهریز و دستیار اول کارگردان در «بر بال فرشتگان» ثبت کرده است. در «همه دختران من» نیز نام او در جایگاه کارگردان، نویسنده و طراح صحنه و لباس آمده است. این مسئولیتها نشان میدهند که تجربه او از فیلمسازی، علاوه بر حضور در قاب، شامل شناخت برنامه تولید و کار گروه پشت صحنه نیز بوده است.
جستوجوی نقش تازه؛ روایت خود هنرمند
سلطانیان در گفتوگوی منتشرشده در هنرآنلاین در ۲۷ فروردین ۱۳۹۴، از تجربه بازی در گونههای مختلف سخن گفت؛ از کمدی و درام تا نقشهای واقعگرا و کلاسیک. او توضیح داد که از بسیاری از تجربههایش رضایت داشته، اما همچنان در جستوجوی نقشی بوده که احساس کند برای آن ساخته شده است. این جستوجو را انگیزهای برای ادامه راه میدانست و تأکید داشت که دلبستگی اصلیاش تئاتر و بازیگری است، هرچند در سینما و تلویزیون مسئولیتهای گوناگونی پذیرفته بود.
وقتی در همان مصاحبه از او خواستند یکی از نقشهایش را انتخاب کند، پاسخ او بر زحمتی متمرکز بود که برای هر کدام کشیده بود. برای او ارزش کار فقط به نامزدی یا دیدهشدن در جشنواره محدود نمیشد. در توضیح رابطه سن و بازیگری نیز از تجربه بهعنوان عاملی برای تمرکز بیشتر بر نقش یاد کرد. به باور او، گذشت سالها میتوانست توجه بازیگر را از تلاش برای جلب نظر تماشاگر، به شناخت و اجرای خود نقش نزدیکتر کند. این دیدگاه، بخشی از نگاه حرفهای اوست که از سخنان خودش به جا مانده است.
یوسف پیامبر و دشواری انتخاب میان خاطرهها
نقش کیمونی در «یوسف پیامبر» چهرهای متفاوت از سلطانیان به مخاطبان نشان داد؛ حضوری در میان کاهنان معبد آمون که در بازپخشهای این مجموعه دوباره دیده میشود. آیفیلم در یادکردی از او، گفتوگویی را بازتاب داد که در آن انتخاب یک نقش از میان همه تجربهها را دشوار میدانست. در گفتههای سالهای بعد او، حسرت نقش خاص جای خود را به خواست ادامه کار و برخورد مهربانانهتر با یکدیگر داده بود. این تفاوت را میتوان تحول سخنان او در زمانهای گوناگون دانست؛ هر گفتوگو، تصویری از همان مقطع زندگی هنرمند است.
دوران کمکاری و امید به بازگشت
خبرگزاری تسنیم در گزارشی در ۱۶ آبان ۱۴۰۰، از دوران نقاهت سلطانیان پس از جراحی و کمرنگشدن حضور او در آثار تصویری نوشت. در همان گزارش، از حضور کوتاهش در «قورباغه» و خاطره مخاطبان از «وضعیت سفید»، «یوسف پیامبر»، «رستگاران» و «ستایش» یاد شد. این بخش از زندگی او، سالهای فاصلهگرفتن اجباری از کار را در کنار میل به بازگشت نشان میدهد. در گفتوگوی پیشینش با آیفیلم نیز گفته بود که دیدن دوباره آثار گذشته، خاطره همکاریها را زنده میکند و برای ادامه فعالیت به او انگیزه میدهد.
خواندن این مصاحبهها در کنار فیلمشناسی او، تصویری کاملتر از یک هنرمند پیشکسوت میسازد: بازیگری که هم نقشهای پرتماشاگر داشت و هم کار پشت دوربین را تجربه کرده بود؛ کسی که حرفهاش را در پیوند با صحنه، گروه فیلمسازی و مخاطب تعریف میکرد. یاد او را میتوان با تماشای آثار و شنیدن روایت خودش از این مسیر زنده نگه داشت؛ روایتی که در آن، علاقه به کار و آرزوی داشتن فرصتهای تازه بارها تکرار میشود.
یادداشت اختلاف منابع
تاریخ تولد در معرفی رسمی آیفیلم ۲۶ فروردین ۱۳۳۳ آمده و مبنای این صفحه است؛ ویکیگفتاورد سال ۱۳۳۰ را آورده است. برخی خبرهای نخستین، «نیمهشب ۲۳ خرداد» نوشتهاند؛ معرفی بهروز آیفیلم و گزارش خاکسپاری، بامداد ۲۴ خرداد ۱۴۰۲ را ثبت کردهاند. برای «همه دختران من» در معرفی آیفیلم ۱۳۶۴ و در پایگاه فیلمدیتا ۱۳۷۲ دیده میشود؛ سال تولید در فیلد اثر قطعی نوشته نشده است.
منابع زندگینامه و فیلدهای تکمیلی
منابع تصاویر و رسانه
تصاویر پرتره و نقشآفرینی از آرشیو منظوم و آیفیلم۲ انتخاب شدهاند. دو فیلم، گزیدههای کوتاه از سکانس منتشرشده یوسف پیامبر در آیفیلم۲ هستند. بخش صوت، صدای همین نسخه پخش تلویزیونی است و ممکن است شامل دوبله باشد.
Daha fazla bilgi
- حوزه فعالیت
- بازیگر، نویسنده و کارگردان
- تاریخ تولد مبنا
- ۲۶ فروردین ۱۳۳۳؛ معرفی رسمی آیفیلم
- تاریخ درگذشت
- ۲۴ خرداد ۱۴۰۲؛ تهران
- تحصیلات
- بازیگری و کارگردانی تئاتر، دانشکده هنرهای دراماتیک
- آغاز تئاتر
- ۱۳۴۹
- وضعیت سفید
- نقش بهرام؛ کارگردان حمید نعمتالله
- کافه ترانزیت
- نامزد جایزه بازیگر نقش مکمل مرد، جشنواره بیستوسوم فجر
- بایسیکلران
- نامزد جایزه بازیگر نقش مکمل مرد، جشنواره هفتم فجر
- همه دختران من
- تجربه کارگردانی و نویسندگی؛ اختلاف سال در منابع در زندگینامه
- بایکوت
- از فیلمهای کارنامه سینمایی
- دستفروش
- از فیلمهای کارنامه سینمایی
- دیدبان
- از فیلمهای کارنامه سینمایی
- یوسف پیامبر
- از مجموعههای تلویزیونی کارنامه
- مرد هزارچهره
- از مجموعههای تلویزیونی کارنامه
- آرامگاه
- قطعه هنرمندان بهشت زهرا، قطعه ۱۶، ردیف ۱۵۶؛ گزارش خانواده
Aile soy ağacı
فرزند اسماعیل سلطانیان؛ خبر و جزئیات خاکسپاری پدرش را در گفتوگوی عمومی اعلام کرد. منبع: گزارش ایسنا، ۲۶ خرداد ۱۴۰۲.
