به یاد همیشه

عمران صلاحی
۱ اسفند ۱۳۲۵—۱۱ مهر ۱۳۸۵
زادگاه: امیریه، تهران، محل درگذشت: بیمارستان توس، تهران
آدرس آرامگاه: بخش هنرمندان، آرامستان بهشت زهرا، تهران، قطعه ۸۸
جنازهام چو ببینی مگو فراق فراق
مرا وصال و ملاقات آن زمان باشد
زندگینامهٔ عمران صلاحی
شاعر، نویسنده و طنزپرداز ایرانی
شنیدن صدای عمران صلاحی، ۳ دقیقه · پخش در زبانهٔ تازه
دسترسی سریع · بازشدن در زبانهٔ تازه — شعرخوانیها · کارنامهٔ ادبی · منابع تاریخها · پیوست PDF
عمران صلاحی از زبان مردم و اتفاقهای روزمره طنز میساخت. در «توفیق» و «گلآقا» مینوشت، در رادیو کار میکرد و به فارسی و ترکی آذربایجانی شعر میگفت. جوادیه، محلهای که سالهایی در آن زندگی کرد، در شعر «بچهٔ جوادیه» زنده است.
«این رودهای خسته به میدان راهآهن میریزند»
عمران صلاحی، از شعر «بچهٔ جوادیه»
تولد ۱ اسفند ۱۳۲۵، بر پایهٔ روایت صلاحی از شناسنامهاش · درگذشت ۱۱ مهر ۱۳۸۵، به گزارش ایسنا
دربارهٔ تاریخها — صلاحی در تاریخ شفاهی به تاریخ شناسنامهای ۱ اسفند ۱۳۲۵ اشاره میکند. در خودزندگینامهاش ۱۰ اسفند را نوشته و در تاریخ شفاهی از روایت خانوادگی ۱۰ تیر هم یاد کرده است. دربارهٔ درگذشت، ایسنا شامگاه ۱۱ مهر و رادیو فردا بامداد ۱۲ مهر ۱۳۸۵ را گزارش کردهاند.
رادیو فرهنگ، نقل روایت شناسنامه از کتاب تاریخ شفاهی · خودزندگینامهٔ صلاحی، بازنشر ایسنا · گزارش ایسنا دربارهٔ درگذشت · گزارش رادیو فردا دربارهٔ درگذشت
پیوند مستقیم یادبود · اشتراکگذاری در تلگرام
خواندن زندگینامه به روایت خود عمران صلاحی
شعرخوانیها و متن شعر
سه شعرخوانی فارسی و ترکی آذربایجانی را از پیوندهای پخش زیر در زبانهای تازه باز کنید. متن شعر و منبع هر اجرا کنار آن آمده است.
شب دوم «ده شب» گوته · فارسی · ۱۹ مهر ۱۳۵۶ · پخش گزیدهٔ اجرای گوته، ۵۰ ثانیه
شنیدن اجرای کامل در آرشیو ده شب · گزارش شب دوم · خواندن متن چاپی شعر در کتاب «ده شب»
«بچهٔ جوادیه» · فارسی · پخش «بچهٔ جوادیه»، ۵۲ ثانیه
صلاحی از محله، ساکنانش و خط راهآهن روایت میکند. خواندن متن کامل «بچهٔ جوادیه»
«به تو» («سنه») · ترکی آذربایجانی · پخش «به تو»، ۱ دقیقه و ۳۰ ثانیه
کودکی و تحصیل
عمران صلاحی در امیریهٔ تهران، در خانوادهای با ریشههای اردبیل و باکو، به دنیا آمد.
در دبستان صنیعالدولهٔ قم درس خواندن را آغاز کرد و در تهران و تبریز ادامه داد. در خودزندگینامهاش از دبیرستان امیرخیزی تبریز و دبیرستان وحید تهران نام میبرد. سیدعبدالعظیم فیاض، دبیر ادبیاتش در تبریز، شعرش را جدی گرفت و یکی از سرودههایش را برای دبیران دیگر خواند.
صلاحی بعدها فوقدیپلم مترجمی زبان انگلیسی گرفت و در سازمان رادیو و تلویزیون مشغول شد.
از جوادیه تا تحریریهٔ توفیق
پس از درگذشت پدرش، خانواده به تهران برگشت و در جوادیه ساکن شد. صلاحی در خاطراتش مینویسد که پنچر شدن دوچرخه او را با رحمان ندایی، دوچرخهساز و شاعر محله، آشنا کرد. دیدارهایشان به شعرخوانی و آشنایی صلاحی با انجمن ادبی صائب انجامید.
صلاحی در خودزندگینامهاش مینویسد که در سال ۱۳۴۵ به تحریریهٔ «توفیق» پیوست و همانجا با پرویز شاپور آشنا شد. شعر نیمایی «عیادت» در ۱۳۴۷ در مجلهٔ «خوشه» به سردبیری احمد شاملو منتشر شد.
در ۱۳۴۹، با همکاری بیژن اسدیپور، کتاب «طنزآوران امروز ایران» را منتشر کرد. طنز مطبوعاتی، شعر نو و پژوهش طنز در کارنامهاش کنار هم ادامه یافتند.
شعر، طنز و رادیو
صلاحی از سال ۱۳۵۲ در رادیو فعالیت کرد و در «گلآقا» نیز نوشت. نوشتههای «حالا حکایت ماست» در «آدینه»، «دنیای سخن» و «کارنامه» منتشر شد و بعدها بهصورت کتاب درآمد.
در این نوشتهها، شیوهٔ حرف زدن مردم و رفتارهای آشنا مایهٔ طنز میشود. موقعیتی که در زندگی عادی از کنارش میگذریم، در روایت صلاحی تناقضهایش را نشان میدهد.
به روایت صلاحی، نادر نادرپور او را به گروه ادبیات رادیو دعوت کرد. برای «ادب امروز» بخش طنز مینوشت و برنامهٔ «زیر دندان طنز» را هم داشت.
در رادیو و تلویزیون به ویراستاری و سپس مسئولیت کتابخانهٔ سروش رسید و در ۱۳۷۵ بازنشسته شد. «بچهٔ جوادیه» و «ابوقراضه» از نامهای مستعارش در مطبوعات بودند.
کتابها و زبان آثار
از دفترهای شعر او میتوان به «گریه در آب»، «قطاری در مه»، «ایستگاه بین راه»، «رؤیاهای مرد نیلوفری»، «هزار و یک آینه»، «یک لب و هزار خنده»، «باران پنهان» و «مرا به نام کوچکم صدا بزن» اشاره کرد. «پنجرهدن داش گلیر» و «آینا کیمی» از آثار او به ترکی آذربایجانیاند.
خانواده و واپسین سالها
صلاحی در سال ۱۳۵۳ ازدواج کرد و دو فرزند داشت. جواد مجابی در یادبودی از او بهعنوان نویسندهای مردمی یاد کرده است.
عمران صلاحی در بیمارستان توس تهران درگذشت. روایتهای تاریخ درگذشت در بخش «دربارهٔ تاریخها» آمدهاند.
پیکرش ۱۳ مهر از خانهٔ هنرمندان ایران تشییع شد و در قطعهٔ هنرمندان بهشت زهرا به خاک سپرده شد. گزارش تشییع و خاکسپاری ایسنا را بخوانید. پس از درگذشتش، یاشار صلاحی مجموعهٔ شعر «پشت دریچهٔ جهان» را از آثار پدرش گردآوری کرد.
عکسهای آرشیوی — شرح و منبع عکسها در بخش تصاویر صفحه آمده است. مشاهدهٔ پرترهٔ سیاهوسفید آرشیوی
آثار و کارنامهٔ ادبی
شعر نیمایی — «عیادت» در سال ۱۳۴۷ در مجلهٔ خوشه به سردبیری احمد شاملو منتشر شد.
طنز مطبوعاتی — همکاری با توفیق و گلآقا، و انتشار نوشتههای «حالا حکایت ماست».
پژوهش طنز — «طنزآوران امروز ایران»، با همکاری بیژن اسدیپور، ۱۳۴۹.
گزیدهٔ دفترهای شعر — گریه در آب، قطاری در مه، ایستگاه بین راه، رؤیاهای مرد نیلوفری و مرا به نام کوچکم صدا بزن.
آثار ترکی آذربایجانی — پنجرهدن داش گلیر و آینا کیمی.
رادیو و ویراستاری — نویسندگی برای «ادب امروز» و «زیر دندان طنز»، ویراستاری و مسئولیت کتابخانهٔ سروش.
جوادیه — محلهای در تهران که پس از بازگشت از تبریز در آن زندگی کرد و در شعر «من بچهٔ جوادیهام» به آن پرداخت.
میراث ادبی — شعر فارسی و ترکی آذربایجانی، گردآوری آثار طنز معاصر و روایت موقعیتهای روزمره در مطبوعات.
پشت دریچهٔ جهان — مجموعهٔ اشعار گردآوریشده پس از درگذشت به کوشش یاشار صلاحی.
منابع زندگی، تاریخها و آرامگاه
روایت تولد و زندگی · خودزندگینامه در گوهران، بازنشر ایسنا · رادیو فرهنگ، روایت شناسنامه · توانا، روایت تاریخ تولد و زندگی
درگذشت و محل دفن · ایسنا، خبر یادبود و گزارش خاکسپاری · مهمگ، روایت متفاوت درگذشت · معرفی قطعهٔ ۸۸ بهشت زهرا
خانواده و گفتوگوها · یادنامه، اطلاعات عمومی خانواده · ارژنگ، گفتوگو و عکسهای آرشیوی · خواندنیها، روایت زندگی و نام مادر
منابع شعر، طنز، رادیو و کتابها
ایسنا، کارنامه و فهرست آثار صلاحی · ایرانوایر، آثار و شیوهٔ طنزنویسی صلاحی
شعر و طنز مطبوعاتی · توانا، «عیادت»، جوادیه و «طنزآوران امروز ایران» · ایسنا، خبر درگذشت و آثار فارسی و ترکی · انسانشناسی و فرهنگ، طنز مطبوعاتی
چاپ و انتشار آثار · روزآنلاین، «پشت دریچهٔ جهان» · شناسنامهٔ نشر «گزینهٔ اشعار طنزآمیز» · شناسنامهٔ نشر «من ودا میخوانم»
کار رادیویی و ویراستاری · چوک، «سوءپیشینه»، کار رادیویی و ویراستاری
منابع عکسها، فیلم و موسیقی
اجرا و مستند · رسانه، اجرای ترکی آذربایجانی · رادیو زمانه، حضور عمران صلاحی در مستند «بانو مرا دریاب»
منابع پرترهها و عکس گروهی · آلبوم مریم زندی، منبع پرترهٔ سیاهوسفید · ایرانوایر، منبع پرترهٔ آرشیوی گالری · بادبان، عکس عمران صلاحی در جمع طنزپردازان
مطالعه و شنیدن بیشتر · تریبون زمانه، زندگی و آثار · شنیدن «پرلود شمارهٔ ۴ شوپن» و مشاهدهٔ اعتبار اجرا
ثبت همدردی — شمارهٔ همراه در فرم تسلیت اختیاری است و میتوانید فیلد آن را خالی بگذارید.
پرترهٔ عمران صلاحی، آرشیو رادیو فرهنگ
شجرهنامه خانوادگی
اهل اردبیل و کارمند راهآهن.
در گزارش زندگینامهای با این دو نام از او یاد شده و خانوادهاش از باکو به ایران مهاجرت کرده بودند.
ازدواج آنها در سال ۱۳۵۳ در زندگینامههای منتشرشده ثبت شده است.
گردآورندهٔ مجموعهٔ شعر «پشت دریچهٔ جهان» از آثار پدرش.
نام او در فهرست پدیدآورندگان کتاب «من ودا میخوانم» آمده است.
عمران صلاحی در خودزندگینامهاش از خواهر کوچکترش پروین یاد کرده است.